“1900–2000 yillar yunon she’riyati” antologiyasi sharhi (A Century of Greek Poetry 1900–2000 (Review) / 1900–2000 yillar yunon she’riyati (Sharh)).

Dēmētrēs Tziovasning mazkur maqolasida Peter Bien, Peter Constantine, Edmund Keeley va Karen Van Dyck muharrirligida nashr etilgan “A Century of Greek Poetry 1900–2000” (“1900–2000 yillar yunon she’riyati”) ikki tilli antologiyasi adabiy obzor (literary review) shaklida har tomonlama tahlil qilinadi. Muallif antologiyaning ilmiy va adabiy qiymatini baholash bilan birga, uni zamonaviy yunon she’riyatini ingliz tilida targ‘ib etishga qaratilgan eng yirik nashrlardan biri sifatida e’tirof etadi. Tadqiqotda antologiyaning tuzilishi, qamrovi, tanlov mezonlari, tarjima tamoyillari hamda zamonaviy yunon she’riyatini xalqaro kitobxonlarga yetkazishdagi o‘rni batafsil yoritiladi.

Maqolada mazkur antologiya XX asr yunon she’riyatini qamrab olgan eng mukammal to‘plamlardan biri sifatida baholanib, unga 109 nafar shoirning 445 ta she’ri kiritilgani qayd etiladi. Muallif antologiyani shu davrda ingliz tilida chop etilgan boshqa yunon adabiyoti antologiyalari bilan qiyoslaydi hamda uning hajmi, qamrovi va ilmiy ahamiyatini tahlil qiladi. Shoirlarning xronologik tartibda joylashtirilgani, C. P. Kavafidan Ioulita Iliopoulougacha bo‘lgan adabiy taraqqiyotning izchil aks ettirilgani ko‘rsatiladi. Shu bilan birga, Kostis Palamas kabi muhim shoirlarning antologiyaga kiritilmagani, ayrim shoirlarga berilgan o‘rin va tanlov mezonlari yuzasidan tanqidiy mulohazalar bildiriladi.

Tadqiqotda antologiyaning ilmiy-metodik jihatlari ham atroflicha baholanadi. Muallif shoirlar haqida qisqacha ma’lumotlar, she’rlarning yozilgan sanalari va tarixiy izohlarning yetarli darajada berilmagani o‘quvchi uchun ayrim qiyinchiliklar tug‘dirishini ta’kidlaydi. Xususan, Kostas Varnalis ijodining turli bosqichlari misolida she’rlarning xronologik tartibda joylashtirilmasligi shoirning badiiy evolyutsiyasini anglashni murakkablashtirishi ko‘rsatib o‘tiladi. Shuningdek, antologiyaning maqsadi, tarjima strategiyasi va ingliz tilidagi tarjimalarning sifati tanqidiy nuqtai nazardan baholanib, yunon she’riyatini xorijiy kitobxonga yetkazishdagi yutuq va kamchiliklari tahlil qilinadi.

Muallif tarjimonlarning faoliyatiga ham alohida e’tibor qaratib, Kimon Friar, Peter Constantine, Edmund Keeley va boshqa tarjimonlarning zamonaviy yunon she’riyatini ingliz tiliga tarjima qilishdagi xizmatlarini e’tirof etadi. Turli tarjimonlar tomonidan bir shoir yoki bir she’rning turlicha talqin qilinishi qiyosiy tahlil qilinib, tarjima uslublarining o‘ziga xos jihatlari yoritiladi. Shuningdek, yunon adabiyotini xalqaro miqyosda targ‘ib etishda antologiyalarning o‘rni, ularni tuzish tamoyillari, shoirlarni tanlash mezonlari hamda bunday nashrlarning ilmiy va madaniy ahamiyati yuzasidan muhim xulosalar chiqariladi.

Maqolaning yakuniy qismida antologiyaning XX asr yunon she’riyati tarixini yaxlit panorama tarzida namoyon etgani, ko‘plab ilgari keng tanilmagan shoirlarni ingliz tilida tanishtirgani hamda yunon she’riyatining jahon adabiy makonidagi mavqeini mustahkamlashga xizmat qilgani e’tirof etiladi. Shu jihatdan mazkur tadqiqot adabiy obzor (literary review) xususiyatiga ega bo‘lib, yunon she’riyati taraqqiyoti, antologiya tuzish tamoyillari va tarjima masalalarini umumlashtiruvchi muhim ilmiy manba hisoblanadi. Tadqiqot Yevropa adabiyotidagi adabiy obzorlarni qiyosiy o‘rganish, antologik nashrlarning ilmiy-estetik ahamiyatini baholash hamda adabiy obzor janrining zamonaviy ko‘rinishlarini tadqiq etishda nazariy va metodologik jihatdan muhim manbalardan biri sifatida e’tiborga loyiqdir.