Barkamol birlik, milliy kolorit, internatsional ruh

Matyoqub Qo‘shjonovning “Barkamol birlik, milliy kolorit, internatsional ruh” nomli adabiy-tanqidiy obzorida o‘zbek adabiyotining boshqa milliy adabiyotlar bilan ijodiy aloqalari, adabiy meros va zamonaviy badiiy ijod munosabati, milliy kolorit hamda tarjima masalalari keng ko‘lamda tahlil qilinadi. Muallif o‘zbek adabiyotining taraqqiyotini adabiy ta’sir, ijodiy o‘zlashtirish va xalqlar adabiyotlari o‘rtasidagi o‘zaro aloqalar bilan bog‘liq holda baholaydi. Hamid Olimjon, Oybek, G‘afur G‘ulom, Abdulla Qahhor, Hamza, Abdulla Oripov, Erkin Vohidov, Sharof Rashidov, Odil Yoqubov, O‘tkir Hoshimov, Shukur Xolmirzayev kabi ko‘plab ijodkorlarning asarlari va ijodiy tajribalariga murojaat qilinib, ularning mumtoz va jahon adabiyoti an’analaridan foydalanish xususiyatlari yoritiladi.

Obzorda adabiy meros va ijodiy an’ana, badiiy ta’sir, milliylik va umuminsoniylik munosabati, milliy koloritni yaratish tamoyillari, badiiy mahorat, fikr aniqligi va mazmun-shakl uyg‘unligi singari masalalar muhokama qilinadi. Muallif milliy adabiyotlarning o‘zaro ta’sirini oddiy taqlid sifatida emas, balki ijodkorning boshqa adabiy tajribalarni o‘z milliy va individual badiiy tafakkuri asosida qayta o‘zlashtirishi sifatida talqin qiladi. Maqolaning yakuniy qismida badiiy tarjimaning adabiyotlar o‘rtasidagi aloqa vositasi sifatidagi o‘rni, tarjimon mahorati, asliyatga sadoqat va tarjima sifati bilan bog‘liq muammolar ham tanqidiy baholanadi.

Ko‘plab ijodkorlar va asarlar materialini bir necha yirik adabiy-estetik muammo atrofida birlashtirib, ularni qiyosiy va umumlashtiruvchi tarzda tahlil qilgani sababli “Barkamol birlik, milliy kolorit, internatsional ruh”ni muammoli-nazariy va qiyosiy xarakterdagi adabiy obzor namunasi sifatida baholash maqsadga muvofiq.