Bolalar adabiyoti
Tanlangan
Ona sutidek pokiza... bolalar adabiyoti haqida o‘ylar
Annotatsiya
Pirmat Shermuhamedovning “Ona sutidek pokiza... Bolalar adabiyoti haqida o‘ylar” maqolasi adabiy obzorda bolalar adabiyotining shakllanishi, rivojlanishi, mavzu va obrazlar tizimi hamda turli ijodkorlarning bolalar uchun yaratgan asarlariga bag‘ishlangan tematik adabiy obzor sifatida namoyon bo‘ladi. Muallif bolalar adabiyotining alohida bir namunasi bilan cheklanmay, turli yozuvchi va shoirlarning asarlarini bir umumiy adabiy jarayon doirasida ko‘rib chiqadi. Maqola 19 sahifani qamrab olib, bolalar adabiyotining bir qator muhim masalalarini izchil yoritadi.
Adabiy obzorda bolalar adabiyotining mazmun-mohiyati va uning yosh avlod tarbiyasidagi o‘rni masalasiga alohida e’tibor qaratiladi. Muallif bolalar uchun yaratilgan badiiy asarlarning bola ruhiyatiga ta’siri, ularning ma’naviy-axloqiy fazilatlarni shakllantirishdagi ahamiyati haqida fikr yuritadi. Shu bilan birga, bolalar adabiyotining hayot bilan aloqasi va unda bolalar dunyosining badiiy ifodalanishi masalalari ham kuzatiladi.
Adabiy obzorda turli ijodkorlarning bolalar adabiyotiga oid asarlari ketma-ket ko‘rib chiqiladi. Muallif ayrim asarlarning syujeti, qahramonlari, obrazlar tizimi va g‘oyaviy mazmuniga murojaat qilib, ularning badiiy xususiyatlarini tahlil qiladi. Ayniqsa, bolalar xarakterini, ularning dunyoqarashi va hayotiy munosabatlarini haqqoniy aks ettirish masalasiga e’tibor qaratiladi.
Maqolada adabiy obzorga xos tahlil va baholash tamoyili ham yaqqol ko‘rinadi. Muallif badiiy asarlarni shunchaki sanab o‘tmaydi, balki ularning yutuq va kamchiliklariga munosabat bildiradi, ayrim ijodkorlarning obraz yaratish mahoratini alohida ko‘rsatadi. Bolalar uchun yozilgan asarlarda tabiiylik, hayotiylik, tarbiyaviylik va badiiy ishonchlilik kabi mezonlar muhimligi ta’kidlanadi.
Adabiy obzorda bolalar adabiyotidagi turli mavzu va obrazlar ham qamrab olinadi. Bolalarning o‘qishga, mehnatga, tabiatga, oilaga va jamiyatga munosabati, ularning xarakteri hamda ruhiy olami turli badiiy asarlar misolida yoritiladi. Ayrim asarlardagi qahramonlarning xatti-harakatlari va xarakter xususiyatlari tahlil qilinib, ular orqali bolalar adabiyotining tarbiyaviy imkoniyatlari ko‘rsatiladi.
Maqolada bolalar adabiyotining adabiy jarayondagi o‘rni ham umumlashtiriladi. Muallif turli asarlar va ijodkorlar faoliyatiga murojaat qilish orqali bolalar adabiyotida yuz berayotgan badiiy izlanishlarni kuzatadi. Ayniqsa, bolalar uchun yozilgan asarlarda qahramon xarakterini yaratish, hayotiy voqealarni badiiy talqin qilish va bolalar ruhiyatini haqqoniy ifodalash masalalariga e’tibor qaratiladi.
Maqolaning yakuniy qismida bolalar adabiyotining ma’naviy-axloqiy va estetik vazifasi umumlashtiriladi. Muallif yaxshi badiiy asar bolaning dunyoqarashini kengaytirishi, uni ezgulik, halollik, insonparvarlik va go‘zallikni anglashga yo‘naltirishi kerakligini ta’kidlaydi. Shu tariqa alohida asarlar tahlilidan bolalar adabiyotining umumiy vazifalari va tamoyillariga tomon xulosa chiqariladi.
Shu jihatdan Pirmat Shermuhamedovning “Ona sutidek pokiza... Bolalar adabiyoti haqida o‘ylar” maqolasini muayyan adabiy sohaga — bolalar adabiyotiga — bag‘ishlangan tematik adabiy obzor sifatida baholash mumkin. Adabiy obzorda turli ijodkor va asarlarning bir mavzu doirasida qamrab olinishi, ularning mazmun va badiiy xususiyatlarining tahlil qilinishi, baholanishi hamda umumlashtirilishi adabiy obzor janrining muhim belgilarini tashkil etadi. Mazkur material o‘zbek adabiyotida bolalar adabiyoti obzorining shakllanishi va taraqqiyotini ko‘rsatadigan manbalardan biri sifatida ahamiyatlidir.
Adabiy obzorda bolalar adabiyotining mazmun-mohiyati va uning yosh avlod tarbiyasidagi o‘rni masalasiga alohida e’tibor qaratiladi. Muallif bolalar uchun yaratilgan badiiy asarlarning bola ruhiyatiga ta’siri, ularning ma’naviy-axloqiy fazilatlarni shakllantirishdagi ahamiyati haqida fikr yuritadi. Shu bilan birga, bolalar adabiyotining hayot bilan aloqasi va unda bolalar dunyosining badiiy ifodalanishi masalalari ham kuzatiladi.
Adabiy obzorda turli ijodkorlarning bolalar adabiyotiga oid asarlari ketma-ket ko‘rib chiqiladi. Muallif ayrim asarlarning syujeti, qahramonlari, obrazlar tizimi va g‘oyaviy mazmuniga murojaat qilib, ularning badiiy xususiyatlarini tahlil qiladi. Ayniqsa, bolalar xarakterini, ularning dunyoqarashi va hayotiy munosabatlarini haqqoniy aks ettirish masalasiga e’tibor qaratiladi.
Maqolada adabiy obzorga xos tahlil va baholash tamoyili ham yaqqol ko‘rinadi. Muallif badiiy asarlarni shunchaki sanab o‘tmaydi, balki ularning yutuq va kamchiliklariga munosabat bildiradi, ayrim ijodkorlarning obraz yaratish mahoratini alohida ko‘rsatadi. Bolalar uchun yozilgan asarlarda tabiiylik, hayotiylik, tarbiyaviylik va badiiy ishonchlilik kabi mezonlar muhimligi ta’kidlanadi.
Adabiy obzorda bolalar adabiyotidagi turli mavzu va obrazlar ham qamrab olinadi. Bolalarning o‘qishga, mehnatga, tabiatga, oilaga va jamiyatga munosabati, ularning xarakteri hamda ruhiy olami turli badiiy asarlar misolida yoritiladi. Ayrim asarlardagi qahramonlarning xatti-harakatlari va xarakter xususiyatlari tahlil qilinib, ular orqali bolalar adabiyotining tarbiyaviy imkoniyatlari ko‘rsatiladi.
Maqolada bolalar adabiyotining adabiy jarayondagi o‘rni ham umumlashtiriladi. Muallif turli asarlar va ijodkorlar faoliyatiga murojaat qilish orqali bolalar adabiyotida yuz berayotgan badiiy izlanishlarni kuzatadi. Ayniqsa, bolalar uchun yozilgan asarlarda qahramon xarakterini yaratish, hayotiy voqealarni badiiy talqin qilish va bolalar ruhiyatini haqqoniy ifodalash masalalariga e’tibor qaratiladi.
Maqolaning yakuniy qismida bolalar adabiyotining ma’naviy-axloqiy va estetik vazifasi umumlashtiriladi. Muallif yaxshi badiiy asar bolaning dunyoqarashini kengaytirishi, uni ezgulik, halollik, insonparvarlik va go‘zallikni anglashga yo‘naltirishi kerakligini ta’kidlaydi. Shu tariqa alohida asarlar tahlilidan bolalar adabiyotining umumiy vazifalari va tamoyillariga tomon xulosa chiqariladi.
Shu jihatdan Pirmat Shermuhamedovning “Ona sutidek pokiza... Bolalar adabiyoti haqida o‘ylar” maqolasini muayyan adabiy sohaga — bolalar adabiyotiga — bag‘ishlangan tematik adabiy obzor sifatida baholash mumkin. Adabiy obzorda turli ijodkor va asarlarning bir mavzu doirasida qamrab olinishi, ularning mazmun va badiiy xususiyatlarining tahlil qilinishi, baholanishi hamda umumlashtirilishi adabiy obzor janrining muhim belgilarini tashkil etadi. Mazkur material o‘zbek adabiyotida bolalar adabiyoti obzorining shakllanishi va taraqqiyotini ko‘rsatadigan manbalardan biri sifatida ahamiyatlidir.