Yevropa adabiyoti
Tanlangan
Sentimental Novels and Pushkin: European Literary Markets and Russian Readers” (“Sentimental romanlar va Pushkin: Yevropa adabiy bozorlari hamda rus kitobxonlari” / Yevropa sentimental romanlari va Pushkin ijodiga bag‘ishlangan qiyosiy adabiy obzor).
Annotatsiya
Hilde Hoogenboom tomonidan yozilgan mazkur maqolada adabiy obzorda (literary review) XVIII asr oxiri va XIX asrning birinchi yarmida Yevropa sentimental romanlarining Rossiya kitob bozori va kitobxonlari orasida tarqalishi hamda ularning Aleksandr Pushkin ijodiga ta’siri qiyosiy tahlil qilinadi. Muallif Rossiyada romanlar bozorining shakllanishi, tarjima adabiyotining ustunligi va Yevropa adabiy muhitining rus adabiyotiga ta’sirini statistik hamda sotsiologik ma’lumotlar asosida yoritadi. Tadqiqotda adabiy bozor, kitobxonlik madaniyati va milliy adabiyot taraqqiyoti o‘rtasidagi bog‘liqlik ochib beriladi.
Adabiy obzorda (literary review) Aleksandr Pushkinning Eugene Onegin (Yevgeniy Onegin) va The Captain’s Daughter (Kapitan qizi) asarlari bilan bir qatorda Sophie Cottinning Mathilde (Matilda), Élisabeth, ou les Exilés de Sibérie (Yelizaveta yoki Sibir surgunlari), Malvina (Malvina), Madame de Genlis, August Lafontaine, August Kotzebue, Walter Scott, Samuel Richardson, Jean-Jacques Rousseau, Germaine de Staël, Johann Wolfgang von Goethe va boshqa Yevropa yozuvchilarining romanlari qiyosiy tahlil qilinadi. Muallif ushbu asarlarning Rossiyada o‘qilishi, tarjima qilinishi va Pushkinning estetik qarashlari hamda nasriy ijodiga ko‘rsatgan ta’sirini umumlashtirib baholaydi.
Maqolada sentimental romanlarning xalqaro adabiy bozordagi o‘rni, nashriyot faoliyati, kitob savdosi, kutubxonalar, tarjimalar va kitobxonlar didining shakllanishi masalalari keng yoritiladi. Muallif Pushkinning mashhur sentimental yozuvchilarga bo‘lgan tanqidiy munosabati hamda ularning badiiy tajribasidan foydalanish usullarini tahlil qilib, rus milliy romani Yevropa sentimental adabiyoti bilan uzviy aloqada shakllanganini asoslaydi. Shuningdek, adabiy kanonning shakllanishi, ommabop va kanonlashgan adabiyot o‘rtasidagi qarama-qarshiliklar ham ilmiy jihatdan izohlanadi.
Tadqiqot yakunida adabiy obzorda (literary review) Pushkin ijodi Yevropa sentimental romanlari an’analarini ijodiy o‘zlashtirish orqali rus milliy romanchiligining yangi bosqichini boshlab bergani xulosalanadi. Muallif Rossiya va Yevropa adabiy bozorlari o‘rtasidagi faol madaniy almashinuv Pushkin hamda boshqa rus yozuvchilarining badiiy tafakkurini shakllantirishda muhim omil bo‘lganini ta’kidlaydi. Shu jihatdan mazkur maqola Yevropa sentimental romanlari va Pushkin ijodiga bag‘ishlangan qiyosiy adabiy obzor (literary review) sifatida sentimental romanlar tarixini, ularning tarqalishi va badiiy ta’sirini tizimli ravishda umumlashtiruvchi muhim ilmiy tadqiqot hisoblanadi.
Adabiy obzorda (literary review) Aleksandr Pushkinning Eugene Onegin (Yevgeniy Onegin) va The Captain’s Daughter (Kapitan qizi) asarlari bilan bir qatorda Sophie Cottinning Mathilde (Matilda), Élisabeth, ou les Exilés de Sibérie (Yelizaveta yoki Sibir surgunlari), Malvina (Malvina), Madame de Genlis, August Lafontaine, August Kotzebue, Walter Scott, Samuel Richardson, Jean-Jacques Rousseau, Germaine de Staël, Johann Wolfgang von Goethe va boshqa Yevropa yozuvchilarining romanlari qiyosiy tahlil qilinadi. Muallif ushbu asarlarning Rossiyada o‘qilishi, tarjima qilinishi va Pushkinning estetik qarashlari hamda nasriy ijodiga ko‘rsatgan ta’sirini umumlashtirib baholaydi.
Maqolada sentimental romanlarning xalqaro adabiy bozordagi o‘rni, nashriyot faoliyati, kitob savdosi, kutubxonalar, tarjimalar va kitobxonlar didining shakllanishi masalalari keng yoritiladi. Muallif Pushkinning mashhur sentimental yozuvchilarga bo‘lgan tanqidiy munosabati hamda ularning badiiy tajribasidan foydalanish usullarini tahlil qilib, rus milliy romani Yevropa sentimental adabiyoti bilan uzviy aloqada shakllanganini asoslaydi. Shuningdek, adabiy kanonning shakllanishi, ommabop va kanonlashgan adabiyot o‘rtasidagi qarama-qarshiliklar ham ilmiy jihatdan izohlanadi.
Tadqiqot yakunida adabiy obzorda (literary review) Pushkin ijodi Yevropa sentimental romanlari an’analarini ijodiy o‘zlashtirish orqali rus milliy romanchiligining yangi bosqichini boshlab bergani xulosalanadi. Muallif Rossiya va Yevropa adabiy bozorlari o‘rtasidagi faol madaniy almashinuv Pushkin hamda boshqa rus yozuvchilarining badiiy tafakkurini shakllantirishda muhim omil bo‘lganini ta’kidlaydi. Shu jihatdan mazkur maqola Yevropa sentimental romanlari va Pushkin ijodiga bag‘ishlangan qiyosiy adabiy obzor (literary review) sifatida sentimental romanlar tarixini, ularning tarqalishi va badiiy ta’sirini tizimli ravishda umumlashtiruvchi muhim ilmiy tadqiqot hisoblanadi.