She'riyat
Tanlangan
Tozarish
Annotatsiya
Ibrohim G‘afurovning “Tozarish” nomli maqolasi 1980-yillar o‘zbek she’riyatining g‘oyaviy-badiiy taraqqiyoti, estetik tamoyillari va ijodiy izlanishlarini keng qamrovda yorituvchi she’riyat obzori hisoblanadi. Muallif zamonaviy o‘zbek she’riyatining rivojlanish jarayonini ko‘plab shoirlar ijodi misolida tahlil qilib, adabiy jarayonda yuz berayotgan yangilanishlar, badiiy tafakkurdagi o‘zgarishlar hamda she’riyat oldida turgan dolzarb vazifalarni ilmiy asosda umumlashtiradi. Maqolaning bosh g‘oyasi she’riyatning ma’naviy poklanish, insoniylik va estetik kamolot sari intilishdagi o‘rnini ochib berishdan iborat.
Obzorda Asqad Muxtor, Abdulla Oripov, Shukrullo, Mirtemir, Erkin Vohidov, Halima Xudoyberdiyeva, Rauf Parfi, Miraziz A’zam, Muhammad Solih, Usmon Azim, Shavkat Rahmon, Xurshid Davron, Mukarrama Murodova, Kutlibeka Rahimboyeva va boshqa ko‘plab shoirlarning she’riy asarlari qiyosiy tahlil qilinadi. Muallif ularning ijodidagi inson va tabiat munosabati, adolat, vijdon, ma’naviy poklanish, Vatan, tarixiy xotira va fuqarolik mas’uliyati kabi g‘oyalarni poetik mahorat nuqtayi nazaridan baholab, zamonaviy o‘zbek she’riyatining umumiy taraqqiyot manzarasini yaratadi.
Maqolada she’riy asarlarning mazmun va shakl uyg‘unligi, poetik obrazlar tizimi, ramziy ifoda, badiiy til va falsafiy mushohadalar chuqur tahlil qilinadi. Muallif she’riyatdagi sun’iy balandparvozlik, mavhumlik, takroriylik, hayotiylikdan uzoqlashish va publitsistik ohangning kuchayishi kabi holatlarni tanqid qiladi. Shu bilan birga, real hayot haqiqatini teran badiiy tafakkur orqali aks ettirgan, estetik jihatdan mukammal she’rlarni zamonaviy o‘zbek poeziyasining yuksak namunasi sifatida e’tirof etadi.
Maqolaning ilmiy ahamiyati shundaki, unda alohida bir shoir emas, balki butun bir davr she’riyati ko‘plab ijodkorlar misolida umumlashtiriladi. Turli avlod vakillarining ijodi qiyosiy tahlil qilinib, o‘zbek she’riyatining rivojlanish tendensiyalari, poetik izlanishlari, uslubiy yangilanishlari va estetik mezonlari aniqlanadi. Muallif umumlashmalar orqali she’riyatning jamiyat ma’naviy hayotidagi o‘rni va zamonaviy adabiy jarayon taraqqiyotidagi ahamiyatini asoslab beradi.
Maqolaning yana bir muhim jihati shundaki, unda she’riyatning nafaqat badiiy, balki ma’naviy-axloqiy vazifasi ham keng yoritiladi. Muallif shoirning fuqarolik pozitsiyasi, badiiy so‘zning tarbiyaviy kuchi, inson ruhiyatini yuksaltirishdagi o‘rni va estetik tafakkurni shakllantirishdagi ahamiyatini ko‘plab she’rlar misolida tahlil qiladi. Shu tariqa maqola zamonaviy o‘zbek she’riyatining g‘oyaviy-badiiy yo‘nalishlari va rivojlanish istiqbollari haqida muhim ilmiy xulosalar beradi.
Mazkur she’riyat obzori o‘zbek adabiy tanqidchiligi tarixida 1980-yillar she’riy jarayonini keng qamrovda aks ettirgan muhim ilmiy manbalardan biridir. Unda ko‘plab shoirlar ijodi qiyosiy tahlil qilinib, ularning badiiy izlanishlari, estetik qarashlari va she’riyat taraqqiyotiga qo‘shgan hissasi yuzasidan umumlashgan ilmiy xulosalar chiqariladi. Shu sababli maqola “O‘zbek adabiyotida adabiy obzor janri” mavzusini tadqiq etishda she’riyat obzorining yorqin namunalaridan biri sifatida muhim nazariy va amaliy ahamiyat kasb etadi.
Obzorda Asqad Muxtor, Abdulla Oripov, Shukrullo, Mirtemir, Erkin Vohidov, Halima Xudoyberdiyeva, Rauf Parfi, Miraziz A’zam, Muhammad Solih, Usmon Azim, Shavkat Rahmon, Xurshid Davron, Mukarrama Murodova, Kutlibeka Rahimboyeva va boshqa ko‘plab shoirlarning she’riy asarlari qiyosiy tahlil qilinadi. Muallif ularning ijodidagi inson va tabiat munosabati, adolat, vijdon, ma’naviy poklanish, Vatan, tarixiy xotira va fuqarolik mas’uliyati kabi g‘oyalarni poetik mahorat nuqtayi nazaridan baholab, zamonaviy o‘zbek she’riyatining umumiy taraqqiyot manzarasini yaratadi.
Maqolada she’riy asarlarning mazmun va shakl uyg‘unligi, poetik obrazlar tizimi, ramziy ifoda, badiiy til va falsafiy mushohadalar chuqur tahlil qilinadi. Muallif she’riyatdagi sun’iy balandparvozlik, mavhumlik, takroriylik, hayotiylikdan uzoqlashish va publitsistik ohangning kuchayishi kabi holatlarni tanqid qiladi. Shu bilan birga, real hayot haqiqatini teran badiiy tafakkur orqali aks ettirgan, estetik jihatdan mukammal she’rlarni zamonaviy o‘zbek poeziyasining yuksak namunasi sifatida e’tirof etadi.
Maqolaning ilmiy ahamiyati shundaki, unda alohida bir shoir emas, balki butun bir davr she’riyati ko‘plab ijodkorlar misolida umumlashtiriladi. Turli avlod vakillarining ijodi qiyosiy tahlil qilinib, o‘zbek she’riyatining rivojlanish tendensiyalari, poetik izlanishlari, uslubiy yangilanishlari va estetik mezonlari aniqlanadi. Muallif umumlashmalar orqali she’riyatning jamiyat ma’naviy hayotidagi o‘rni va zamonaviy adabiy jarayon taraqqiyotidagi ahamiyatini asoslab beradi.
Maqolaning yana bir muhim jihati shundaki, unda she’riyatning nafaqat badiiy, balki ma’naviy-axloqiy vazifasi ham keng yoritiladi. Muallif shoirning fuqarolik pozitsiyasi, badiiy so‘zning tarbiyaviy kuchi, inson ruhiyatini yuksaltirishdagi o‘rni va estetik tafakkurni shakllantirishdagi ahamiyatini ko‘plab she’rlar misolida tahlil qiladi. Shu tariqa maqola zamonaviy o‘zbek she’riyatining g‘oyaviy-badiiy yo‘nalishlari va rivojlanish istiqbollari haqida muhim ilmiy xulosalar beradi.
Mazkur she’riyat obzori o‘zbek adabiy tanqidchiligi tarixida 1980-yillar she’riy jarayonini keng qamrovda aks ettirgan muhim ilmiy manbalardan biridir. Unda ko‘plab shoirlar ijodi qiyosiy tahlil qilinib, ularning badiiy izlanishlari, estetik qarashlari va she’riyat taraqqiyotiga qo‘shgan hissasi yuzasidan umumlashgan ilmiy xulosalar chiqariladi. Shu sababli maqola “O‘zbek adabiyotida adabiy obzor janri” mavzusini tadqiq etishda she’riyat obzorining yorqin namunalaridan biri sifatida muhim nazariy va amaliy ahamiyat kasb etadi.