She'riyat
Tanlangan
Voqealikning yangicha badiiy idroki
Annotatsiya
Ulug‘bek Hamdamning “Voqelikning yangicha badiiy idroki” nomli adabiy obzori XX asrning 70–90-yillari o‘zbek she’riyatida yuz bergan poetik yangilanishlar, badiiy tafakkur evolyutsiyasi va zamonaviy she’riyatning estetik xususiyatlarini yoritishga bag‘ishlangan. Adabiy obzorda o‘zbek she’riyatining yangi bosqichi qiyosiy tahlil qilinib, shoirlarning voqelikni badiiy idrok etishdagi yangicha yondashuvlari, poetik tafakkuri hamda milliy she’riyat taraqqiyotiga qo‘shgan hissasi ilmiy-estetik mezonlar asosida baholanadi.
Adabiy obzorda G‘afur G‘ulom, Mirtemir, Shavkat Rahmon, Faxriyor, Xurshid Davron, Oydin Hojiyeva, Halima Xudoyberdiyeva, Usmon Azim, Muhammad Solih, Azim Suyun va boshqa shoirlarning she’rlari qiyosiy tahlil qilinadi. Muallif ularning ijodida voqelikni yangicha badiiy idrok etish, inson ruhiyati, tarixiy xotira, Vatan, milliy o‘zlik, erkinlik, muhabbat va zamonaviy tafakkurning poetik ifodalanishiga alohida e’tibor qaratadi. Turli avlod shoirlarining poetik izlanishlari o‘zaro taqqoslanib, she’riyat taraqqiyotining asosiy yo‘nalishlari yoritiladi.
Adabiy obzorda she’rlarning obrazlar tizimi, ramziy ifoda, metaforik tafakkur, falsafiy mushohada, poetik til, uslub va badiiy shakl xususiyatlari asosiy tahlil mezonlari sifatida qo‘llaniladi. Muallif G‘afur G‘ulom ijodidagi badiiy tafakkur yangilanishini keyingi avlod shoirlari ijodi bilan bog‘liq holda tahlil qilib, o‘zbek she’riyatida voqelikni badiiy idrok etish tamoyillarining evolyutsiyasini ochib beradi. Shu bilan birga, ayrim she’rlarda uchraydigan sun’iy murakkablik, obrazlarning mavhumligi va badiiy yaxlitlikning sustlashuvi kabi jihatlar ham tanqidiy baholanadi.
Muallif zamonaviy o‘zbek she’riyatining taraqqiyoti badiiy tafakkurning yangilanishi, milliy poetik an’analarning zamonaviy estetik qarashlar bilan uyg‘unlashuvi va inson ruhiyatining teran badiiy talqini bilan bog‘liq ekanini ta’kidlaydi. Adabiy obzorda shoirlarning individual uslubi, poetik mahorati va ijodiy izlanishlari qiyosiy baholanib, zamonaviy o‘zbek she’riyatining rivojlanish tendensiyalari yuzasidan muhim ilmiy umumlashmalar beriladi.
Adabiy obzorning ilmiy ahamiyati shundaki, unda alohida bir shoir emas, balki XX asrning ikkinchi yarmi va mustaqillik davri boshlarida ijod qilgan ko‘plab shoirlarning asarlari yagona adabiy jarayon doirasida qiyosiy va umumlashtiruvchi usulda tahlil qilinadi. Muallif turli avlod vakillarining poetik qarashlarini o‘zaro taqqoslab, o‘zbek she’riyatining estetik rivojlanish qonuniyatlari hamda badiiy tafakkurdagi yangilanishlar yuzasidan asosli ilmiy xulosalar chiqaradi. Keng qamrovli qiyosiy tahlil va umumlashtirish ushbu adabiy obzorning muhim janriy belgilarini namoyon etadi.
Adabiy obzorda G‘afur G‘ulom, Mirtemir, Shavkat Rahmon, Faxriyor, Xurshid Davron, Oydin Hojiyeva, Halima Xudoyberdiyeva, Usmon Azim, Muhammad Solih, Azim Suyun va boshqa shoirlarning she’rlari qiyosiy tahlil qilinadi. Muallif ularning ijodida voqelikni yangicha badiiy idrok etish, inson ruhiyati, tarixiy xotira, Vatan, milliy o‘zlik, erkinlik, muhabbat va zamonaviy tafakkurning poetik ifodalanishiga alohida e’tibor qaratadi. Turli avlod shoirlarining poetik izlanishlari o‘zaro taqqoslanib, she’riyat taraqqiyotining asosiy yo‘nalishlari yoritiladi.
Adabiy obzorda she’rlarning obrazlar tizimi, ramziy ifoda, metaforik tafakkur, falsafiy mushohada, poetik til, uslub va badiiy shakl xususiyatlari asosiy tahlil mezonlari sifatida qo‘llaniladi. Muallif G‘afur G‘ulom ijodidagi badiiy tafakkur yangilanishini keyingi avlod shoirlari ijodi bilan bog‘liq holda tahlil qilib, o‘zbek she’riyatida voqelikni badiiy idrok etish tamoyillarining evolyutsiyasini ochib beradi. Shu bilan birga, ayrim she’rlarda uchraydigan sun’iy murakkablik, obrazlarning mavhumligi va badiiy yaxlitlikning sustlashuvi kabi jihatlar ham tanqidiy baholanadi.
Muallif zamonaviy o‘zbek she’riyatining taraqqiyoti badiiy tafakkurning yangilanishi, milliy poetik an’analarning zamonaviy estetik qarashlar bilan uyg‘unlashuvi va inson ruhiyatining teran badiiy talqini bilan bog‘liq ekanini ta’kidlaydi. Adabiy obzorda shoirlarning individual uslubi, poetik mahorati va ijodiy izlanishlari qiyosiy baholanib, zamonaviy o‘zbek she’riyatining rivojlanish tendensiyalari yuzasidan muhim ilmiy umumlashmalar beriladi.
Adabiy obzorning ilmiy ahamiyati shundaki, unda alohida bir shoir emas, balki XX asrning ikkinchi yarmi va mustaqillik davri boshlarida ijod qilgan ko‘plab shoirlarning asarlari yagona adabiy jarayon doirasida qiyosiy va umumlashtiruvchi usulda tahlil qilinadi. Muallif turli avlod vakillarining poetik qarashlarini o‘zaro taqqoslab, o‘zbek she’riyatining estetik rivojlanish qonuniyatlari hamda badiiy tafakkurdagi yangilanishlar yuzasidan asosli ilmiy xulosalar chiqaradi. Keng qamrovli qiyosiy tahlil va umumlashtirish ushbu adabiy obzorning muhim janriy belgilarini namoyon etadi.